ساختار شهرها (اجزاي اصلي شهرها)

تعريف مسكن و انواع آن

در تعريف مركز آمار ايران « واحد مسكوني ، مكان ، فضا و يا محوطه‌اي است كه يك يا چند خانوار در آن سكونت داشته و به يك يا چند ورودي (شارع عام يا شارع خاص) راه داشته باشد» (مركز آمار ايران ، 1375).

مسكن شهري از نظر نوع ، تراكم مسكوني و نيز تعداد طبقات و خانوار ساكن به چند دسته طبقه‌بندي ميشود ، اما از نظر جمعيتي به سه دسته تك خانواري ، چند خانواري و مجتمع مسكوني قابل تقسيم است (كتاب سبز، جلد چهارم).

مسكن مستقل ويلايي (Detached) به آن نوع از خانه‌ها اطلاق ميشود كه مستقل و جدا از هم و داراي حياط و فضاي باز خصوصي مي باشند. اين خانه‌ها ، كه محل سكونت يك يا دو خانوار مي‌باشند، بعضاً در محله هاي قديمي ديده مي شوند و داراي تعداد زيادي اتاق هستند. به خانه‌هاي مستقل نسبتاً بزرگ در بخشهاي جديد شهري اصطلاحاً مسكن ويلايي گفته ميشود و محله‌هايي كه اين نوع خانه‌ها در آنها احداث شده است ، جزء منطقه تراكم بسيار كم به شمار ميروند.

خانه هاي نيمه مستقل (Semi-Detached) كه به طور رديفي در امتداد معابر شهري ساخته شده‌اند، بخشهاي مياني شهرهاي ايران را تشكيل ميدهند. اقتصاد زمين و ساختمان و تأمين مسكن براي خانوارهاي جوان ، سبب احداث يك يا چند اشكوب جديد روي طبقه اصلي ميشود.

خانه هاي آپارتماني « Apartment (Flats) » ، بخش عمده‌اي از مسكن شهري را در شهرهاي بزرگ و متوسط تشكيل ميدهند. خانه‌هاي آپارتماني با توجه به اينكه در نواحي كم درآمد و يا پر درآمد احداث شوند، از نظر اندازه و نوع و ميزان تنوع متفاوت خواهند بود. بخشهاي مسكوني آپارتماني، خاص نواحي پرتراكم شهري است. اين نواحي خصوصيات اجتماعي و فرهنگي ويژه‌اي دارند كه ميتوان از آن با عنوان « شيوه زندگي شهري » ياد كرد.

خانه هاي آپارتماني تهران

مجتمع‌هاي مسكوني (Clusters) با تجمع تعدادي آپارتمان در يك بلوك شهري، كه به شكل يكپارچه طراحي و تركيب شده باشند، پديد مي آيد. بسياري از مجتمع‌هاي مسكوني داراي فضاي عمومي مشتركي هستند كه مورد استقاده همگاني ساكنان مجتمع قرار مي‌گيرد و ديگران حق استفاده و حتي ورود به آن را ندارند.

يك مجتمع مسكوني ممكن است از خانه‌هاي ويلايي مستقل و يا آپارتمانهاي چند طبقه شكل گيرد. اندازه مجتمع‌هاي مسكوني نيز متنوع است و برخي از آنها ، مانند مجتمع اكباتان در تهران، به اندازه يك شهر متوسط جمعيت دارند.

شهرك اكباتان تهران

برج (Sky Scraper)  اصطلاحاً به آپارتمانهاي بلندمرتبه بيش از ده اشكوب گفته ميشود. آپارتمانهاي بلندمرتبه معمولاً براي اسكان اقشار كم درآمد و متوسط درآمد شهري، مانند كارگران و كارمندان ، احداث ميشوند ، اما در كلان شهري مانند تهران ، الگوي ديگري از برج سازي شكل گرفته است. يعني در نواحي مرفه‌نشين، كه قدرت اقتصادي ساكنان آن و قيمت زمين بسيار زياد است، آپارتمانهاي بلندمرتبه بسيار مدرن براي استفاده طبقات پر درآمد شهري احداث ميگردد. برجهاي «اسكان» ، « آ. اس. پ » و « ونك پارك» در تهران از جمله : اين نمونه‌ها مي باشند.

در سالهاي اخير برج سازي در نواحي ييلاقي، خوش آب و هوا و شمال شهر تهران به دليل گراني زمين و تقاضاي زياد، رواج يافته است كه اين برجها با مسكن ويلايي پيرامون خود هماهنگي ندارند و لذا مشكلات خاصي ، نظير جريان هوا، اشراف ، مشكلات ترافيكي و غيره ، بوجود آورده اند.

برجهاي شمال تهران